Opinie – Een meer integer voetbal gewenst!

Een opiniestuk van Prof. Dr. Em. Y. Vanden Auweele
Kuleuven, Panathlon, Logia

Operatie propere handen: fraude, matchfixing, witwassen van zwart geld en huiszoekingen in het Belgisch voetbal: hopelijk gaat men de verantwoordelijken confronteren niet enkel met criminele en de a-sportieve aspecten van hun activiteiten maar ook met de tragisch menselijke aspecten. Malafide makelaars werven in Afrika en Zuid-Amerika honderden jongeren met voetbaldromen; enkelingen vinden hun weg in Belgische en Europese clubs maar de meesten worden niet opgenomen. Zij worden gedumpt. Ze verdwijnen in de illegaliteit, zwerven rond zonder papieren en zonder opvang. De recente film ‘Sideline’ van Maarten Goffin brengt deze problematiek aangrijpend in beeld. De verantwoordelijkheden zijn verdeeld, de zwarte Piet wordt doorgegeven: er is een gebrekkige Europese/Belgische wetgeving inzake de activiteiten van makelaars maar ook een té louter commerciële instelling van de clubs.

Men kan er niet blijven naast kijken dat de professionele voetbalsport in enkele decennia veranderd is van een sport die geld gebruikt om voetbal te organiseren in een onderneming die voetbal ‘gebruikt’ om geld te verdienen. Waar zeker de voetbalsport een moreel en sportief referentiepunt zou moeten zijn is ze nu meer en meer meegesleurd in een commercieel denkkader. Is de ze haar onschuld (eer) niet aan het verliezen? Is ze nog altijd goed geplaatst om anderen lessen te leren in moreel verantwoordelijk gedrag, nl. respect, bevordering van vrede en verdraagzaamheid, kortom de Olympische waarden?

Winnen is noodzakelijk om geld te verdienen, dus wordt er alles op alles gezet om dit te bereiken en zo is sportiviteit een uiterst rekbaar begrip geworden. Multinationale concerns nemen meer en meer de controle over van clubs. Van de belangrijke nationale en internationale sportevenementen en laten zich weinig gelegen aan de impact van deze evenementen op de steden of regio’s waar ze georganiseerd worden.

Makelaars kopen en verkopen sporters, halen ze weg uit ontwikkelingslanden, maken uitzonderlijke winsten met de import van deze jonge spelers en dumpen ze als ze bij geen enkele club terecht kunnen. Topsporters krijgen megalonen en royale bonussen bij winst die niet meer in verhouding staan tot de geleverde prestaties. Spelers onder tafel betalen, nauwelijks verontwaardiging hierover, integendeel dit is toch noodzakelijk om te overleven, om te kunnen concurreren?

Bij het hiervoorgaande kan men nog stellen dat het gaat over situaties en waarden, waarbij het niet altijd duidelijk is wanneer de grenzen overschreden worden en waarbij moet erkend worden dat de betrokken actoren voor moeilijke keuzes en dilemma’s geplaatst worden. Het hek is echter helemaal van de dam als de sport gebruikt wordt door criminele organisaties, zoals de gok en drugsmaffia en de mensenhandelaars.

De huidige manier waarop economische globalisatie en commercialisatie wordt uitgewerkt beschadigt de voetbal zwaar en het maakt de positieve effecten onmogelijk. Is dat een reden om globalisatie en commercialisatie voorgoed af te schrijven? Nee. De sportverantwoordelijken zijn iets verschuldigd aan de jongeren, de mensen die zich in goed vertrouwen toewijden aan de bestaande sportorganisaties. Met een ‘recht voor de raap’ perspectief dat uitdagend genoeg is om te bewijzen dat een integere voetbalsport mogelijk is in de huidige maatschappelijke context. Voetbal is geen deel van het probleem maar een deel van de oplossing.